Welkom op mijn blog

Wellicht bent u op zoek naar een meubelrestaurator en bent u via een zoekmachine hier terecht gekomen. Onder het menu ‘atelier’ kunt u lezen over hoe een restauratie in zijn werk gaat. Op mijn blog beschrijf ik verschillende restauraties.

Met vriendelijke groet,

signaturekl

Dierbaar meubelstuk

Een paar weken geleden begon ik met de restauratie van een mahonie gefineerde secretaire. Het is gemaakt in de periode dat Lodewijk de zestiende nog regeerde. De Franse revolutie stond voor de deur. Het meubel is Hollands, beplakt met dik fineer en ingelegd met messing biezen. Dit is wat ik het liefste doe: werken aan een meubel van hoge kwaliteit dat al generaties meegaat.

foto_blogBij deze restauratie komen alle alle facetten van het vak aan de orde. Als eerste begin ik alle losse fineer te plakken om vervolgens ontbrekende stukken in te zetten. Het fineer is mooi en dik, dat werkt prettig.

Scheuren in de klep en de zijkanten moeten aangevuld worden. Ik gebruik daar oud hout voor dat zo goed mogelijk bij het omliggende fineer past.

De poten en het lijstwerk zijn los omdat de oude beenderlijm verdroogd is. Die lijm heeft het ruim 200 jaar uitgehouden. Deze dierlijke lijm wordt nog steeds gemaakt en ik gebruik het dagelijks.

Veel messing biezen, die het meubel sieren, zijn los. Een aantal biezen ontbreekt. Deze zijn nog wel in de handel, maar moeten altijd nog op de juiste maat gemaakt worden.

Het hang- en sluitwerk heeft ook de nodige aandacht nodig en dan kan het afwerken beginnen. Afwerken is: schoonmaken, kleuren en politoeren.

Op de dag dat ik prijsopgave voor dit meubel deed was ik direct enthousiast. Een prachtige secretaire smekend om gerestaureerd te worden. Ter plekke beschreef ik aan de klant wat er nodig was om de levensduur van dit meubel te verlengen met tachtig jaar. Zij had geen bedenktijd nodig. Het meubel was van oma en daarvoor nog langer in de familie.

Van dit soort momenten word ik gelukkig. Alles valt samen: kwaliteit, emotie en durf. Ik schrijf ‘durf’ omdat ik mijn klant op zo’n moment een held vind. Geld uitgeven aan een antiek meubel terwijl de marktwaarde hiervan de laatste jaren laag is.

Ik weet zeker dat wat dat laatste betreft het tij zal keren.

Goed nieuws: steeds meer studenten kiezen voor vakmanschap

  “Steek een leeuwenkop in eikenhout, in de stijl van deze 17e eeuwse kast”. Hoewel ik een goede beeldhouwer ken (waarover later meer), zijn maar weinig vakmensen beschikbaar voor dit soort opdrachten. “In veel gevallen is al niet eens meer de kennis te achterhalen die nodig is om dit soort ambachten uit te oefenen”, zei Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) in 2013.

Ik was dan ook blij toen ik las dat het aantal studenten dat kiest voor ambachten de afgelopen zes jaar is gegroeid met ruim 40 procent. Afgelopen jaar volgden bijna 1300 mbo studenten een opleiding in de richting ‘creatief vakmanschap’. Zij worden vakmensen die weten hoe je moet werken met materialen zoals glas, textiel en keramiek.

Zij worden vakmensen zoals mijn beeldhouwer: zeldzaam en moeilijk te vinden. In dit geval letterlijk: hij heeft een atelier dat verscholen gaat achter de huizen. Het is alleen bereikbaar via een lang soort steeg, die afgesloten is met een deur alsof het een woning betreft.

P1040881Zijn naam is Joop Mackenbach en we kennen elkaar al jaren. Als je zoals ik meubelmaker en restaurateur bent, wil dat niet zeggen dat je ook kan beeldhouwen.

Jaren terug, toen ik nog op de meubelfabriek van de Fa. Mutters in Den Haag werkte, bestond het personeel uit vaklui van verschillende disciplines. Er werkten natuurlijk meubelmakers maar ook metaalbewerkers, schilders, fineerplakkers, goudleggers en beeldhouwers.

Veel van deze vakkundigheden heb ik me kunnen aanleren, maar beeldhouwen gaat mij niet goed af. Als ik een stuk snijwerk nodig heb ga ik naar Joop. Naar Joop gaan is leuk en gezellig, we drinken koffie en kletsen over het werk.

P1040893Als ik hem vraag voor een Hollandse kast een leeuwenkop in eikenhout te steken weet Joop precies wat ik wil en dan laat hij me een paar voorbeelden zien. Joop kan steken en snijden in stijl. Daar bedoel ik mee dat een kast uit de 17e eeuw ook een leeuwenkop uit die periode krijgt. Je moet het tijdsbeeld kunnen zien.

Joop Mackenbach werkt niet alleen voor meubelmakers. De Gaper boven de ingang van Drogisterij van der Gaag aan de Dagelijkse Groenmarkt heeft hij ook gestoken, evenals de twee levensechte slangen boven de toonbank. Aan de gevel van sigarenspeciaalzaak G. de Graaff in de Heulstraat prijkt een indiaan met een pijp in zijn mond (op dit moment in restauratie).

Joop 001Joop had vroeger ook een werkplaats in Antwerpen. Hij maakte poppenkastpoppen voor de Antwerpse poppenspelers. De poppenkastcultuur is nog springlevend in deze havenstad.
Deze poppen behoeven ook regelmatig een reparatie. Tijdens de spelen kan het er soms heftig aan toe gaan en dan vliegt er regelmatig een oor, hand of neus het publiek in.
Een veelzijdig mens kan je Joop wel noemen: hij speelt ook gitaar en zingt zelfgeschreven teksten.


U zult begrijpen dat u even geduld moet hebben als u wat nodig heeft van de heer Mackenbach. De opdrachten moeten op tijd besteld worden. Joop wordt trouwens ook een dagje ouder en ik denk wel eens, wat zou het mooi zijn als er een persoon was die het aandurft om de beitels en stekers op te pakken. Het is een prachtig vak en er is werk zat.

001

P1040896

Het schilderskoffertje

In een van mijn vorige stukjes schreef ik al eens over de emotionele waarde van antiek. Naar aanleiding van een recente gebeurtenis wil ik hier nogmaals iets over schrijven.

Ik werd gebeld door een mevrouw, ze zei dat ze een oude koffer te restaureren had. Ik dacht aan een lederen koffer en wilde haar naar een leerbewerker sturen. “Nee, nee”, zei ze, “Het is een houten exemplaar van triplex, ooit gemaakt door mijn vader”.

We maakten een afspraak en op een morgen stond ze voor mijn deur. Ze hield de koffer stevig onder haar armen geklemd, een dierbaar object moest dat zijn. Met een plechtig gebaar legde zij het koffertje op mijn werktafel.

Het wat armoedige triplex koffertje zat vol met verfspatten en vlekken. Het handvat was een reep leer, aan beide uiteinden met spijkers vast gezet. Het triplex was aan één zijde ingedrukt met een gat er in, de scharnieren zaten los.

Dit valies had natuurlijk geen enkele waarde en ik vroeg haar waarom ze van Rotterdam naar mij gekomen was om zoiets te laten restaureren.

“Ik zal u vertellen waarom dit voor mij een dierbaar ding is”, zei ze. Mijn vader bewaarde hier zijn verfspullen in, mijn vader schilderde. Deze koffer heeft hij, zoals u misschien wel kunt zien, zelf gemaakt. Mijn vader schilderde in zijn vrije tijd, hij was jurist bij een havenbedrijf. Hij schilderde graag buiten en soms in de stad, ik ging vaak met hem mee.

Toen kwam die vreselijke oorlog, de Duitsers hebben mijn vader meegenomen. Daar ging hij, in zijn regenjas met in zijn linkerhand een koffer voor zijn persoonlijke spullen en in zijn rechter dit exemplaar.

Sindsdien heb ik hem nooit meer gezien. Een aantal maanden na de oorlog kwam er een vreemde man bij ons aan de deur, hij bracht ons het koffertje. Ons adres stond met een fijn penseel geschilderd binnen het deksel.

Na dit verhaal waren we allebei even stil, ik begreep dat ik toch wel een bijzondere opdracht zou krijgen. Het toeval wil dat ik in mijn houtvoorraad wat oude stukken triplex had, ooit ergens uit een vuilcontainer gehaald.

De zijkant van de koffer waar het gat inzat heb ik vervangen met mijn oude triplex. De vlekken en verfspatten heb ik gekopieerd op de “nieuwe” zijkant. Het pianoscharnier op zijn plaats weer goed vastgeschroefd. Hier en daar wat splinters gelijmd en het geheel afgewerkt.

Het gezicht van deze mevrouw zal ik niet snel vergeten. We hebben het koffertje netjes in bubbeltjesplastic verpakt en in een ruime boodschappentas kon het weer mee terug naar Rotterdam.

De moraal van dit verhaal. Op veilinghuizen worden nog maar weinig antieke meubelen verkocht. De waarde daalt, dat is de markt. Wat is de waarde van uw antieke meubel? Dat bepaalt u zelf. De waarde van de schoonheid, de waarde van de degelijkheid en uw eigen emotionele waarde telt.

Wat is uw antieke meubel waard?

Het gaat mij aan het hart, het antieke meubel heeft in de afgelopen tien jaar flink aan waarde ingeboet. Bij het doen van een prijsopgave rijst regelmatig de vraag: “Wat is mijn meubel waard?” Die vraag kan ik op verschillende manieren beantwoorden.

  • Er is de commerciële waarde, die is nu laag.
  • Er is de verzekerde waarde, die wordt meestal hoger ingeschat.
  • En er is de emotionele waarde, die niet direct in geld is uit te drukken.

Wanneer je een meubel wilt laten restaureren is het begrijpelijk dat je deze vragen stelt. Dan rijst ook de vraag: moet ik geld stoppen in een meubel terwijl de commerciële waarde nu misschien laag is?

Als we er van uit gaan dat geld geen probleem is dan zijn de volgende punten of een combinatie daarvan doorslaggevend voor een restauratie.

Werknemer Mutter rond 1965

Werknemer Mutter rond 1965

  • Betreft het een goed kwaliteitsmeubel?
  • Heeft het misschien museale waarde?
  • Ben ik er aan gehecht, vind ik het mooi?
  • Willen de kinderen het later hebben?

De emotie die iemand heeft met het object is de meest voorkomende reden om over te gaan tot een restauratie. Ikzelf vind deze reden ook de meest belangrijke, maar we moeten natuurlijk wel reëel blijven. Het meubel moet toch wel een zekere kwaliteit hebben en na restauratie weer enkele decennia meekunnen.

De grap is echter dat meubelen uit vroegere tijden altijd een goede kwaliteit hebben. Een meubelmaker kon gewoon niet anders. Wij hebben er geen moeite mee een meubelstuk van IKEA na een jaar of vijf weg te doen, maar met de kast van oma doe je dat niet.

Om terug te komen op mijn eerste alinea. Je kan ook zeggen: “Wat fijn dat nu de waarde laag is, ik ga iets moois kopen”. Met aandelen doen we dat toch ook, je koopt op het dieptepunt van de waarde.

Laatst zag ik in een interieurblad een strakke modern gemeubileerde woonkamer, alles van goede kwaliteit. Tegen één van de wanden stond een strakke Empire mahonie commode met daarboven een abstract schilderij uit de jaren zeventig. Het geheel oogde zo prachtig, krachtig en wonderschoon. Ik zie mezelf in deze kamer en sta voor voor de commode. Het lijkt wel alsof dit meubel me iets zeggen wil. Als ik heel goed luister hoor ik het: “Wat mooi is het hier, en wat ben ik trots dat mijn eigenaar onze voorliggende eeuwen niet vergeten is.”

De verloren Atlas

Het is alweer een jaar geleden dat ik een prachtig 18e eeuws staand horloge in Wassenaar afleverde. Het was een kostbare klus, er was veel fineerwerk. Mijn klant heeft de klok uit familiebezit, de klok heeft in vroeger eeuwen op de Herengracht in Amsterdam gestaan.

engel en atlasMijn opdrachtgever is na jaren weer terug in Nederland, hij heeft met zijn gezin in West-Amerika gewoond. Een deel van de kosten van de restauratie werd door de verzekering betaald want tijdens het transport was er het een en ander misgegaan. Er was voor de klok een speciale kist getimmerd maar de verhuizers hadden deze over het hoofd gezien. De klok is, eenvoudig verpakt in bubbelplastic, scheep gegaan.

Tijdens de overtocht moet het toch wel behoorlijk tekeer zijn gegaan op de oceaan want onze klok was zowat in tweeën gebroken. Zo kwam het arme meubel na eeuwen van overleving op mijn werktafel. Voor mij natuurlijk een mooie klus, maar toch wel triest dat dit kon gebeuren.

Klokkenstel op klokNa me een aantal dagen op de onderkast geconcentreerd te hebben was het tijd de bovenkast met deurtje eens te bekijken. Het glas in het deurtje was gebroken maar nog veel erger was dat ik alleen maar de twee engelen kon vinden. De Atlas met het hemelrijk op zijn schouders was nergens te vinden tussen de bubbels van plastic.

Nu is het vrijwel onmogelijk een passende Atlas te vinden die in harmonie met de bestaande engelen op de klok wil gaan staan. Toch wist ik na een aantal telefoontjes en bezoeken aan collega’s een exemplaar te vinden.

Hij is iets te klein maar de Atlas staat hoog op de klok waardoor dit geen bezwaar is.

De “nieuwe” Atlas is prachtig verguld en heeft een mooie patina. De bestaande engelen daarentegen zijn wat minder mooi en naar mijn idee wel eens met een potje goudverf overgelakt. Ik maak de engelen schoon en verguld ze opnieuw. Ook kopieer ik de uitstraling en de patina van de Atlas op de engelen zodat het gehele klokkenstel trots op ons kan neerkijken.

De klok is alweer een jaar bij de klant als het volgende voorvalt. Het huis van mijn klant in Amerika is nog in zijn bezit en wordt verhuurd. Tijdens de afgelopen zomervakantie brengt hij daar een bezoek en de huidige huurder wijst op nog wat spullen in de kelder, waarschijnlijk over het hoofd gezien door de verhuizers. Op de keldervloer ligt een langwerpige kist en na het oplichten van het deksel ligt daar moederziel alleen…

Staand horlogeDe originele Atlas, op zijn beurt ontdaan van lelijke goudlak, verguld en gepatineerd, mocht na een jaartje rust wederom plaatsnemen tussen zijn bazuin blazende engelen. Er is feest op de klok en iedereen is blij.

Eenmaal, andermaal; geslaagd

Een meubel op een veiling kopen is spannend, daarom heb ik bezoekers van de kijkdagen in het Venduehuis advies gegeven over mogelijke restauraties. Een korte terugblik. Paul Berkhout tijdens de kijkdagen van het VenduehuisVeel gesprekken waren technisch van aard. Fineer- en politoerwerk daar wil men alles over weten. Zo klaagden veel bezoekers over kringen in tafelbladen; een ergernis die hoog scoort binnen het huishouden. Het hoogglans verguldwerk (polimentvergulding) had de aandacht van een meneer die werkzaam is bij een klokkenmuseum. Maar gesprekken gingen niet alleen over de techniek. Wat mij bijzonder trof waren persoonlijke verhalen van oudere mensen met als rode draad een meubelstuk. De Tweede Wereldoorlog kwam regelmatig ter sprake, er zijn toen meubels verzaagd en verbrand. Het zijn verhalen die je eigenlijk al kent, maar op zo`n moment komen deze gebeurtenissen weer even tot leven. De zondag was het drukst bezocht en ik mocht al een paar afspraken in mijn agenda plaatsen. Tijdens deze kijkdagen was ook schilderijenrestaurator Joanna Hofft aanwezig. Samen hebben we geprobeerd de kijkdagen zo interessant mogelijk te maken. Ook het Venduehuis was blij met ons en vond deze actie zeker voor herhaling vatbaar.

Ode aan de stoffeerder

Mijn stoffeerder

Mijn stoffeerder

Klanten vragen bij de restauratie van zitmeubelen of ik ook stoffeer. “Gelukkig niet” is dan altijd mijn antwoord. Stofferen is moeilijk en als je dat niet kan moet je er niet aan beginnen. Zitmeubelen breng ik daarom naar “mijn” stoffeerder.

Eigenwijs als ik ben, heb ik wel eens geprobeerd een stoel te stofferen. Een Empire mahonie stoel uit eigen collectie kreeg de eer. Singels, spijkers, krijn en paardenhaar en stofferen maar!

.


Lees de rest van dit artikel >>

Eenmaal, andermaal; verkocht!

Venduehuis Het Venduehuis in Den Haag stelt bezoekers van de half jaarlijkse kunst en antiek veiling in de gelegenheid om tijdens de kijkdagen advies in te winnen bij meubelrestaurator Paul Berkhout. Komend weekend (9 en 10 november 2013).

Een meubel kopen op een veiling is spannend. Dan heb ik het niet alleen over het bieden en afhameren; juist ook daarvoor is het opletten geblazen. Wat is de staat van het meubel? Lopen de laden goed? Zitten er scheuren in? Maar ik kijk niet alleen naar de technische aspecten; de originaliteit qua periode is minstens zo belangrijk. Is het Empire, of is het Deuxième epoque? Deze expertise wil ik met u delen, daarom kunt u tijdens de kijkdagen van de half jaarlijkse kunst en antiek veiling een beroep op mij doen. Waar: Het Venduehuis in Den Haag, Nobelstraat 5. Wanneer: 9 en 10 november van 10.00 uur tot 16.00 uur. .
Lees de rest van dit artikel >>

Liever zelf doen.

Rechts onder de gebroken reparatie. Er zijn klanten die het liever eerst zelf willen doen voordat ze naar mijn atelier komen. Ik denk niet dat het te maken heeft met geldbesparing maar meer met de overtuiging van hun eigen kunnen. Ik vind het leuk en zeer sportief wanneer ze dan uiteindelijk toch nog enigszins trots op hun reparatie bij mij komen. Nu was er een klant die deze gang naar mijn werkplaats maar liever aan zijn vrouw uit besteedde. Ik begrijp dat wel hoor, want mevrouw kwam met een stoel die met alle goede bedoelingen door haar man was gerepareerd. Bij het zien van deze reparatie gaat er direct een hele film door mijn hoofd… Het speelt zich af op een zaterdagmorgen. De heer des huizes gaat een stoel repareren. Hij heeft er zin in. Eerst naar de ijzerhandel waar alle onderdelen t.b.v. de klus aangeschaft worden. Hij is die morgen niet de enige met zo’n missie want hij moet lang op zijn beurt wachten. Opgewekt over het plan en de zojuist aangeschaft spullen keert hij huiswaarts, de verkoper wenst hem nog veel succes.
Lees de rest van dit artikel >>

Niet kapot te krijgen

Het is alweer 21 jaar geleden, mijn vrouw en ik waren op zoek, naar een buffetkast voor onze keuken. Ik weet dat nog zo precies omdat onze dochter toen net 4 jaar geworden was. Na jaren geleefd te hebben met tweedehands meubels wilden we eens een keer wat nieuws. In een folder van de Bijenkorf stond een leuk exemplaar een onderkast met twee deurtjes en een opstand. De deurtjes in de bovenkast waren voorzien van glas, het geheel geschilderd in provinciaal Frans blauw. Op zaterdagmorgen stonden we daar bij die kast. We vonden hem leuk, het meubel had een gezellige uitstraling. In de onderkast waren de deurtjes voorzien van panelen met schuine kanten naar de sponningen toe. Het aanzicht was ouderwets, daar hou ik van. Ouderwets associeer ik met degelijkheid. De prijs, 1200 gulden, paste in ons budget, we waren blij. Zoals ik gewend ben bekeek ik ook de binnenkant, hoe schuiven de laden en hoe hangen de deurtjes aan het frame?
Lees de rest van dit artikel >>